Üz iflici, üz kaslarını nəzarət edən sinirlərin (fasiyal sinir) zəiflaması və ya işlevini kaybetmesi nəticəsində yaranan bir vəziyyətdir. Bu sinirlərin zədələnmə görmesi, yüzün bir tarafında və ya hər iki tarafında kasların zəiflamasına, asimetriye və nəzarət itkisinə səbəb ola bilər. Üz iflici qəfil inkişaf edə bilər və yüngül və ya ciddi seyredə bilər.
Üz Iflici əlamətləri hansılardır?
Üz iflici, üz kaslarının zəiflaması və ya tamamilə hərəkət itkisi yaşamasıyla yaranır. Adətən yüzün bir tarafında belirginleşen vəziyyət, pasiyentlərin mimik hərəkətlerini yapmasını çətinlaştırır. Felcin şiddetine bağlı olaraq əlamətlər yüngül və ya ağır ola bilər. Ən geniş yayılmış əlamət yüzün asimetrik bir görünüş almasıdır. Pasiyent, göz kapağını tam olaraq kapatamaz, kaşını kaldıramaz və ağzının bir tarafı sarka bilər. Nitq pozğunluqları, yemək yemə zamanı çətinluk, tat alma duyusunda dəyişikliklər və göz kuruluğu da üz felciyle birlikdə müşahidə oluna bilər. Əgər üz iflici inme və ya sinir zədələnməsi kimi ciddi bir nedenden kaynaklanıyorsa, başgicəllənmə, bilinç itkisi və orqanizmin digər nahiyələrində güçsüzlük kimi ek əlamətlər də yarana bilər. Əlamətlər xəstəliyin sebebine və irəliləmə hızına görə dəyişiklik göstərə bilər. Üz iflici əlamətləri aşağıdakılardır:
Üz Kaslarında zəiflık və ya Hərəkət Itkisi: Yüzün bir tarafında və ya nadiren hər iki tarafında mimik kaslarının işlevini yitirmesi
Asimetrik Üz görünüşü: Yüzün bir tarafında sarkma və ya şekil pozğunluğu
Göz Kapağını Tam Kapayamama: Gözün açıq kalması və göz kuruluğunun artması
Ağız Köşesinin Sarkması: Gülümseme və ya nitq zamanı ağzın bir tarafının hərəkət edememesi
Yemək Yemə və İçmede çətinluk: Sıvıların ağızdan sızması, çiğneme və yutkunma güçlüğü
Nitq Pozğunluqları: Kelimeləri düzgün çıkaramama, peltek nitq
Tat Duyusunda Azalma: Tat alma hissinin pozulması və ya kaybolması
Qulaq Çınlaması və İşitme Problemləri: Üz sinirlerinin qulaq bölgesini etkilemesi nəticəsində işitme itkisi və ya çınlama
Həddindən artıq Göz Yaşarması və ya Kuruluğu: Gözyaşı bezlerinin nəzarət edilememesi səbəbindən həddindən artıq gözyaşı istehsalı və ya gözde kuruluk
Baş ağrısı və Qulaq Arkasında Ağrı: Xüsusilə viral infeksiyalara bağlı inkişaf edən hallarda qulaq arkasında ağrı oluşa bilər
Yüzde Uyuşma və ya Karıncalanma: Sinir zədələnməsinə bağlı olaraq dəridə his itkisi və ya iğnelenme hiss
Üz felcinin erkən mərhələlərində, adətən yüzde yüngül bir seğirme və ya göz kapama refleksinde zəiflık kimi əlamətlər yarana bilər. Xüsusilə gözyaşı üretiminde dəyişikliklər yaşana bilər və gözlərdə kuruluk və ya həddindən artıq sulanma yarana bilər. İlerleyen hallarda tat alma duyusunda dəyişiklik və yemək yemə zamanı sıvıların ağızdan sızması kimi əlamətlər daha aydın hale gelə bilər. İləri səviyyə hallarda kasların sərtləşməsi və ya istemsiz kasılmalar da müşahidə oluna bilər. Əgər üz iflici ciddi bir nevroloji sorundan kaynaklanıyorsa başgicəllənmə, çift görmə və bilinç bulanıklığı kimi ek əlamətlər yarana bilər. Adətən qəfil olaraq yaranan əlamətlər, bir neçə saat üçünde hızla ilerleyə bilər. Yüngül hallarda əlamətlər bir neçə hafta üçünde öz-özünə düzelə bilər. Ağır hallarda sağalma prosesi daha uzun sürə bilər və davamlı zədələnmə riski taşıya bilər.
Üz Iflici Nədən yaranır?
Üz sinirləri (fasiyal sinir), beyinden üz kaslarına sinyal gönderərək mimik hərəkətlerini nəzarət edir. Bu sinirlərin zərər görmesi, sinyal iletimini bozaraq kasların çalışmasını engelleyə bilər. Üz felcinin ən geniş yayılmış səbəbləri şunlardır:
Bell Paralizisi (İdiopatik Üz Iflici): Ən tez-tez müşahidə olunan üz iflici növüdür. Səbəbi tam olaraq bilinmemekle birlikdə viral enfeksiyonların immun sistemini etkileyərək sinirde iltihaplanmağa səbəb olduğu düşünülməkdədir.
Viral Infeksiyalar: Herpes simpleks (uçuk virüsü), zona (Varicella Zoster), Epstein-Barr və grip virüsləri kimi infeksiyalar üz sinirlerini etkileyərək felce səbəb ola bilər.
Travma və Zədələnmələr: Kafa travmaları, üz kemiklerinde kırıklar və ya cərrahi operasyonlar üz sinirlerine zərər verə bilər.
İnme (Felç): Beyindeki damar tıkanıklıkları və ya qanaxmalar, üz sinirlerinin çalışmasını bozaraq üz felcine səbəb ola bilər.
Sinir sistemi Xəstəlikləri: Multipl skleroz (MS) və Guillain-Barré sindromu kimi nevroloji xəstəliklər, sinir sistemine zərər verərək üz felcine səbəb ola bilər.
Şişlər: Beyin, üz siniri və ya qulaq nahiyəsində yaranan şişlər sinire təzyiq yaparaq felce səbəb ola bilər.
Şəkər Xəstəliyi (Diabet): Qan dövranındaki bozukluklar səbəbindən sinirlərdə zədələnməyə yol açaraq üz iflici riskini artıra bilər.
Qulaq Infeksiyaları: Orta qulaq infeksiyaları (otitis media) və iç qulaq xəstəlikləri sinir iltihaplanmasına səbəb ola bilər.
Immun sistemi Xəstəlikləri: Lupus, sarkoidoz və bəzi autoimmun xəstəliklər sinir zədələnməsinə səbəb ola bilər.
Soğuğa məruz qalma: Xüsusilə kış aylarında üz kaslarının uzun müddət soyuq havaya məruz qalması sinirlərin işlevini boza bilər və üz iflici inkişaf edə bilər.
Üz Iflici Necə keçir?
sağalma prosesi sebebe və xəstəliyin şiddetine bağlı olaraq değişir. Yüngül hallarda sinirlərin özünü onarması ilə bir neçə hafta üçünde tam sağalma sağlana bilər. Lakin ağır hallarda müalicə prosesi aylar sürə bilər. Bəzi hallarda davamlı zədələnmə oluşa bilər. sağalmayi hızlandırmaq üçün pasiyentlər fizyoterapi, üz kaslarını çalıştıran egzersizlər və isti kompres tətbiqləri kimi dəstəkləyici üsullardan faydalana bilər. Stress yönetimi, sağlam qidalanma və immun sistemini güçlendiren vitaminlər (xüsusilə B12) sinir sağalmasını destekleyə bilər. Göz kuruluğunu qarşısını almaq üçün suni gözyaşı damlaları istifadə etmək və göz kapağını kapatamayan pasiyentlərin gece gözlerini qoruyucu bantlarla kapatması tövsiyə olunur. Əgər üz iflici viral bir enfeksiyondan kaynaklanıyorsa xəstəliyin nəzarət altına alınması üçün antiviral müalicə tətbiq edilə bilər. İnme və ya beyin tümörü kimi ciddi səbəblərə bağlı üz iflici vakalarında nevroloji dəstək və uzun müddətli rehabilitasyon lazım ola bilər. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə, sağalma şansını artırır.
Üz Iflici Müalicəsi
Xəstəliyin nedenine bağlı olaraq üz iflici müalicəsi belirlenir. Sinirlərin bərpa prosesini destekleməyə yönəlmiş tətbiq olunur. İlk aşamada üz kaslarının hərəkətliliğini korumaq üçün fizyoterapi və üz egzersizləri tövsiyə olunur. Bu egzersizlər, sinirlərin yeniden canlanmasına kömək edə bilər və kasların güç kaybetmesini önleyə bilər. Isti kompres tətbiqləri, kaslardaki gerginliği azaltaraq üz sinirlerinin daha sürətli sağalmasıne kömək edə bilər. Pasiyentin göz kapaklarını kapatmakta çətinlanması halında gözü korumaq üçün nemlendirici göz damlaları və gece qoruyucu göz bandajları istifadə edilə bilər. Stresin azaltılması, sağlam qidalanma və immun sistemini güçlendiren qidaların istehlakı, sağalma prosesini hızlandıran dəstəkləyici faktorlardır. Nevroloji mənşəli üz iflici vakalarında pasiyentin müntəzəm olaraq bir mütəxəssis həkim kontrolünde olması və lazımdırse irəli səviyyə rehabilitasyon programlarına katılması tövsiyə olunur.
Tibbi xəbərdarlıq
Bu material yalnız ümumi məlumat məqsədi daşıyır və həkim məsləhətini, diaqnozu və ya müalicəni əvəz etmir. Əlamətlər, müayinə nəticələri və müalicə ehtiyacı hər bir şəxsdə fərqli ola bilər. Şikayətləriniz varsa ixtisaslı tibb mütəxəssisinə müraciət edin; ağır və ya sürətlə pisləşən əlamətlər zamanı təcili tibbi yardım alın.
Mənbələr
Orijinal türkcə məqalə: https://www.anadolusaglik.org/saglik-rehberi/yuz-felci-əlamətləri-nelerdir-yuz-felci-neden-olur
NHS — Xəstəliklər A-dan Z-yə (müraciət tarixi: 20 avqust 2026): https://www.nhs.uk/conditions/
NICE — Təlimatlar və keyfiyyət standartları (müraciət tarixi: 20 avqust 2026): https://www.nice.org.uk/guidance
MedlinePlus — Sağlamlıq mövzuları (müraciət tarixi: 20 avqust 2026): https://medlineplus.gov/healthtopics.html
Anadoluda «Nevrologiya» sahəsi üzrə həkimlər
Tez-tez verilən suallar
Üz Iflici əlamətləri hansılardır?
Üz iflici, üz kaslarının zəiflaması və ya tamamilə hərəkət itkisi yaşamasıyla yaranır. Adətən yüzün bir tarafında belirginleşen vəziyyət, pasiyentlərin mimik hərəkətlerini yapmasını çətinlaştırır. Felcin şiddetine bağlı olaraq əlamətlər yüngül və ya ağır ola bilər. Ən geniş yayılmış əlamət yüzün asimetrik bir görünüş almasıdır. Pasiyent, göz kapağını tam olaraq kapatamaz, kaşını kaldıramaz və ağzının bir tarafı sarka bilər. Nitq pozğunluqları, yemək yemə zamanı çətinluk, tat alma duyusunda dəyişikliklər və göz kuruluğu da üz felciyle birlikdə müşahidə oluna bilər. Əgər üz iflici inme və ya sinir zədələnməsi kimi ciddi bir nedenden kaynaklanıyorsa, başgicəllənmə, bilinç itkisi və orqanizmin digər nahiyələrində güçsüzlük kimi ek əlamətlər də yarana bilər. Əlamətlər xəstəliyin sebebine və irəliləmə hızına görə dəyişiklik göstərə bilər. Üz iflici əlamətləri aşağıdakılardır:
Üz Iflici Nədən yaranır?
Üz sinirləri (fasiyal sinir), beyinden üz kaslarına sinyal gönderərək mimik hərəkətlerini nəzarət edir. Bu sinirlərin zərər görmesi, sinyal iletimini bozaraq kasların çalışmasını engelleyə bilər. Üz felcinin ən geniş yayılmış səbəbləri şunlardır:
Üz Iflici Necə keçir?
sağalma prosesi sebebe və xəstəliyin şiddetine bağlı olaraq değişir. Yüngül hallarda sinirlərin özünü onarması ilə bir neçə hafta üçünde tam sağalma sağlana bilər. Lakin ağır hallarda müalicə prosesi aylar sürə bilər. Bəzi hallarda davamlı zədələnmə oluşa bilər. sağalmayi hızlandırmaq üçün pasiyentlər fizyoterapi, üz kaslarını çalıştıran egzersizlər və isti kompres tətbiqləri kimi dəstəkləyici üsullardan faydalana bilər. Stress yönetimi, sağlam qidalanma və immun sistemini güçlendiren vitaminlər (xüsusilə B12) sinir sağalmasını destekleyə bilər. Göz kuruluğunu qarşısını almaq üçün suni gözyaşı damlaları istifadə etmək və göz kapağını kapatamayan pasiyentlərin gece gözlerini qoruyucu bantlarla kapatması tövsiyə olunur. Əgər üz iflici viral bir enfeksiyondan kaynaklanıyorsa xəstəliyin nəzarət altına alınması üçün antiviral müalicə tətbiq edilə bilər. İnme və ya beyin tümörü kimi ciddi səbəblərə bağlı üz iflici vakalarında nevroloji dəstək və uzun müddətli rehabilitasyon lazım ola bilər. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə, sağalma şansını artırır.
Bu mövzuda nə zaman həkimə müraciət etmək lazımdır?
Əlamətlər davam edərsə, güclənərsə və ya gündəlik həyatı pozarsa, tibbi qiymətləndirmə məqsədəuyğundur.
Bu məzmun məlumat xarakteri daşıyır və həkim tərəfindən təyin olunan konsultasiya, diaqnostika və ya müalicəni əvəz etmir. Şikayətiniz varsa, ixtisaslı səhiyyə mütəxəssisinə müraciət edin.