- Prostat xərçənginin müalicə üsulları:
- Prostatın iynə biopsiyası: 40 yaşdan sonra rast gəlmə tezliyi artan prostat xərçəngi üçün kişi pasiyentlər hər il barmaqla düz bağırsaq müayinəsi (DRE) və prostatspesifik antigen (PSA) göstəricisi ilə yoxlanılır. Müayinə nəticələri və/və ya PSA dəyərləri şübhəli olan pasiyentlərə gündüz cərrahiyyəsi şöbəsi (SDS) çərçivəsində ümumi anesteziya altında prostatın iynə biopsiyası aparılır.
- Robotik radikal prostatektomiya: Patoloji müayinədən sonra prostat xərçəngi diaqnozu qoyulan pasiyentlər robotik radikal prostatektomiya ilə müalicə olunur.
- Açıq cərrahiyyə: Robotik cərrahiyyə üçün uyğun olmayan pasiyentlərdə açıq cərrahiyyə tətbiq edilə bilər.
- Hormon müalicəsi (HT) və şüa müalicəsi (RT): Hormon müalicəsi (HT) və şüa müalicəsi (RT) lokal olaraq yayılmış prostat xərçəngi olan və ya cərrahiyyə üçün uyğun olmayan pasiyentlərdə yaxşı nəticə verir.
- Digər müalicələr: Yayılmış metastatik xəstəlik hallarında cərrahi orxiektomiya (xayaların çıxarılması) və ya medikamentoz kastrasiya (hormon müalicəsi) və kimyaterapiya tətbiq olunur.
- Sidik kisəsi xərçəngi: Siqaretlə sıx bağlı olduğu bilinən bu xərçəng növündə ilk əlamət əsasən sidiklə qan gəlməsidir. Sidik kisəsi xərçənglərinin əksəriyyətinə erkən mərhələdə diaqnoz qoyulur; müalicə olunmadıqda tez-tez təkrarlanmağa və irəliləməyə meyllidir. Sidiklə qan gələn pasiyentlərdə sistoskopiya vasitəsilə sidik kisəsindəki şiş müayinə edilir. Müalicə üsulları:
- Sidik kisəsi şişinin transuretral rezeksiyası (TUR-BT): Şiş aşkarlanarsa, endoskopiya vasitəsilə sidik kisəsi şişinin transuretral rezeksiyası (TUR-BT) aparılır.
- Kimyaterapiya: Səthi sidik kisəsi şişlərinin qarşısını almaq üçün əlavə müalicə kimi sidik kisəsinə tək dərmanlı kimyaterapiya preparatları yeridilə bilər.
- Sistoskopiya: Patologiya nəticələrindən asılı olaraq şişi səthlə məhdudlanan pasiyentlər 3 aydan bir sistoskopiya ilə yoxlanılır.
- Radikal sistektomiya: Patoloji müayinələr sidik kisəsinin əzələ qatına yayılmış invaziv xərçəngi göstərirsə, çanaq limfa düyünlərinin çıxarılması və nazik bağırsaqdan yeni sidik kisəsinin formalaşdırılması tələb oluna bilər. Radikal sistektomiya adlanan bu əməliyyat robotik və ya açıq üsulla həyata keçirilə bilər.
- Digər müalicələr: Cərrahiyyə üçün uyğun olmayan pasiyentlər şüa müalicəsi və kimyaterapiyanın birləşməsi (RT-KT) ilə müalicə olunmalıdır. Yayılmış metastatik xəstəlik halında sistektomiyadan sonra kimyaterapiya tətbiq edilir.
- Xaya şişləri:
- Xaya şişləri gənc, reproduktiv yaşda olan kişilərdə rast gəlindiyi və uyğun müalicə ilə yüksək nisbətdə sağalma imkanı verdiyi üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Müalicə üsulları:
- İnqvinal orxiektomiya: Xayada kütlə olan pasiyentlərdə şiş şübhəsi yaranarsa, dərhal cərrahiyyə nəzərdən keçirilir və şiş xaya ilə birlikdə inqvinal orxiektomiya vasitəsilə təcili çıxarılır. Sonra bütün bədən kompüter tomoqrafiyası (KT) ilə müayinə olunur. Müalicənin izlənməsində şiş markerləri kimi qan zərdabında BHCG, AFP və LDH səviyyələrindən istifadə edilir. Xaya şişləri patoloji quruluşundan asılı olaraq fərqli davranış göstərdiyi üçün izləmə və müalicə yanaşmaları da buna uyğun müəyyən olunur.
- Retroperitoneal limfa düyünlərinin dissseksiyası (RPLND): Retroperitoneal sahədə aorta və vena cava ətrafındakı limfa düyünlərində metastazı olan pasiyentlərdə bu şiş toxumaları limfa düyünlərinin dissseksiyası (RPLND) ilə tam çıxarılır.
- Digər müalicələr: Patoloji müayinənin nəticələrindən asılı olaraq pasiyentlərə əlavə kimyaterapiya (KT) və şüa müalicəsi (RT) tələb oluna bilər.
- Böyrək xərçəngi
- Böyrəküstü vəzi şişləri
- Retroperitoneal sahə
İlker Tinay
İlker Tinay
Təhsil və təcrübə
- İstanbul Universiteti, İstanbul Tibb Fakültəsi
- Urologiya, Marmara Universiteti, Tibb Fakültəsi
Üzvlüklər
- Uroonkologiya Assosiasiyasının İdarə Heyətinin üzvü
- Uroonkologiya Assosiasiyasının Sidik Kisəsi Şişləri Tədqiqat Qrupunun katibi
- Uroloji Cərrahiyyə Assosiasiyası Şimali Mərmərə Filialının İdarə Heyətinin üzvü
- Beynəlxalq Sidik Kisəsi Xərçəngi Şəbəkəsi (International Bladder Cancer Network)
- Avropa Urologiya Assosiasiyasının üzvü
- Amerika Cərrahlar Kollecinin üzvü
Tədqiqatlar və nəşrlər
- Marmara Universiteti Tibb Fakültəsi, rezidentlər üçün Elmi Həvəsləndirmə Mükafatı, 2008
- Milli Uroloji Cərrahiyyə Konqresi, Gənc Akademik Təqdimat Mükafatı, 2012
- Uroonkologiya Assosiasiyasının Elmi Tədqiqat Mükafatı, 2019
