Sidik Kisəsi Xərçəngində Robotik Cərrahiyyə
Sidik kisəsi xərçəngi ABŞ-da altıncı ən çox rast gəlinən xərçəng növüdür və hər il 65.000 nəfərə bu diaqnoz qoyulur. Sidik kisəsi xərçənginin rastgəlmə tezliyi davamlı artsa da, qabaqcıl müalicə üsullarının tətbiqi sayəsində sağqalma göstəriciləri də yüksəlir.
Sidik kisəsi xərçənginin müalicəsi xəstəliyin mərhələsindən asılı olaraq dəyişir. Bununla belə, şiş sidik kisəsinin əzələ qatına yayıldıqda və ya səthi mərhələdə aşkarlansa da, aqressiv xərçəng hüceyrələrindən ibarət iri şişlərin müalicəsində radikal yanaşma tətbiq olunur. Sidik kisəsinin tamamilə çıxarıldığı bu prosedur “Radikal sistektomiya” adlanır.
Radikal sistektomiya da Vinci robotu ilə bədən açılmadan həyata keçirilir. Sidik kisəsi xərçənginin ağırlıq dərəcəsi imkan verirsə, gözlə görünən qanaxma, maye və elektrolit itkisi olmadan aparılan əməliyyat zamanı cinsi funksiyaya cavabdeh sinirlər qorunub saxlanıla bilər.
Radikal Sistektomiyanın Da Vinci Robotik Sistemi ilə Aparılmasının Üstünlükləri
- Təkmilləşdirilmiş üçölçülü görüntü və 10-20 dəfə böyütmə.
- Qarın divarında daha kiçik kəsik sayəsində maye, istilik və elektrolit itkisinin olmaması
- Cinsi funksiya üçün sinirlərin qorunması
- Azalmış qanaxma
- Əməliyyatdan sonra xeyli az ağrı
- Kiçik kəsik sayəsində daha yaxşı kosmetik görünüş
- Açıq əməliyyatdakı kimi maye, istilik, qan və elektrolit itkisinin olmaması sayəsində daha sürətli bərpa və ağırlaşma riskinin azalması.
Pieloplastika – Ureteropelvik Keçidin Tıxanmasında Robotik Cərrahiyyə
Sidik axarındakı tıxanma (ureteropelvik keçidin obstruksiyası) müxtəlif səbəblərdən yaranır. Bu, böyrək ləyənindən sidik axarına keçid zamanı daxili maneədən və ya normalda orada olmamalı olan, böyrəyin aşağı hissəsindən gələn qan damarının sıxmasından qaynaqlana bilər. Səbəb nə olursa olsun, böyrəkdə sidik axınının bu cür tıxanması cərrahi yolla müalicə edilməlidir. “Pieloplastika” adlanan bu cərrahi prosedur da Vinci robotu ilə uğurlu nəticələr verir. Çoxsaylı tikiş və düyünə ehtiyac olmadan kiçik kəsiklər vasitəsilə qarın boşluğuna daxil olunur. Bundan əlavə, 12 dəfə böyütmə və üçölçülü görüntü ilə birlikdə daha geniş hərəkət diapazonuna malik mikroalətlər uğur göstəricisinin artmasına kömək edir.
Da Vinci robotik pieloplastika cərrahiyyəsinin üstünlükləri
- Əməliyyatdan sonra daha az ağrı
- Qan itkisinin azalması
- Daha böyük və genişləndirilmiş görüntü altında cərrahiyyə
- Üçölçülü dərinlik üstünlüyü
- Titrəyişi aradan qaldıran və 540 dərəcə bilək hərəkəti təmin edən kiçik robot qolları ilə hər tərəfdən millimetrlik tikiş rahatlığı
- Xəstəxanada daha qısa qalma müddəti
- Normal gündəlik fəaliyyətə daha tez qayıdış
- Açıq və laparoskopik əməliyyatlarla müqayisədə daha yüksək uğur faizi
- Açıq cərrahiyyə ilə müqayisədə daha yaxşı kosmetik görünüş
Prostat Xərçəngində Robotik Cərrahiyyə
Prostat xərçəngi kişilərdə dəri xərçəngindən sonra ən çox rast gəlinən xərçəng olduğu üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bundan əlavə, kişilərdə xərçəngdən ölümün ikinci əsas səbəbidir.
Prostat xərçənginin müalicəsində dərman müalicəsi, şüa müalicəsi və cərrahiyyə variantları arasında uğurlu nəticələr sayəsində radikal prostatektomiya ən çox tətbiq olunan prosedura çevrilmişdir. Bu əməliyyat zamanı prostat toxuması və toxum qovuqcuqları tamamilə çıxarılır, yüksək riskli pasiyentlərdə isə prostata yaxın limfa düyünləri də çıxarıla bilər.
Ənənəvi cərrahi prosedur böyük kəsik tələb etdiyi halda, da Vinci robotik cərrahiyyəsi qarın boşluğuna kiçik kəsik vasitəsilə daxil olmağa imkan verir. Əməliyyat sahəsinin 12 dəfə böyüdülməsi və üçölçülü görüntü, eləcə də geniş hərəkət diapazonuna malik mikroalətlərin istifadəsi kimi da Vinci robotik cərrahiyyəsinin üstünlükləri sidik nəzarətinə cavabdeh sinirlərin və sfinkter əzələlərinin qorunmasında əla cərrahi nəticə əldə etməyə, cinsi funksiyaya cavabdeh sinir dəstələrinin daha yaxşı saxlanılmasına imkan verir. Bu, xüsusilə cinsi həyatını qorumaq istəyən pasiyentlər üçün önəmlidir.
Pasiyent 60 yaşdan kiçikdirsə və ona ikitərəfli sinir qoruyucu prosedur tətbiq olunursa, da Vinci robotik cərrahiyyəsi ilə radikal prostatektomiyadan sonra dərman qəbuluna ehtiyac olmadan cinsi funksiyanı yerinə yetirmə qabiliyyəti təxminən 80-90%, normal sidik saxlama isə 96-98% təşkil edir.
Ən əsası isə, Da Vinci Robotik Cərrahiyyə Sistemi yalnız robotun imkanlarına əsaslanmır; proseduru həyata keçirəcək cərrahın təcrübəsi də radikal prostatektomiyada həlledicidir. Buna görə də cərrahi təcrübə mütləq nəzərə alınmalıdır.
Robotik radikal prostatektomiyanın üstünlükləri
- Daha az qan itkisi
- Robotik radikal prostatektomiya prosedurlarında əməliyyat sahəsi yüksək ayırdetmə qabiliyyətli üçölçülü kameralarla böyüdülə bilər. Beləliklə, təkmilləşdirilmiş görüntü sayəsində qanaxma daha tez dayandırıla bilər. Bundan əlavə, qarnın qazla şişirdilməsi də qanaxmanı azaldır.
- Xəstəxanada qalma müddətinin azalması
- Robotik cərrahiyyə prosedurları daha kiçik kəsiklər tələb etdiyi üçün açıq cərrahiyyə ilə müqayisədə xəstəxanada qalma müddəti azalır. Bundan əlavə, qan itkisinin azalması sayəsində pasiyent daha tez evə buraxılır.
- Daha az ağrı
- Kəsiklər daha kiçik olduğu üçün əməliyyatdan sonrakı ağrı azalır.
- Xərçəng üzərində daha yaxşı nəzarət
- Yüksək ayırdetmə qabiliyyətli üçölçülü görüntü və 7 sərbəstlik dərəcəsi ilə dizayn edilmiş alətlər cərraha prostatın xərçəngli toxumalarını daha yaxşı görməyə və çıxarmağa imkan verir.
Böyrək Xərçəngində Robotik Cərrahiyyə
Böyrək xərçəngləri yerləşməsinə görə iki qrupa bölünür: parenxima xərçəngləri (sidiyin istehsal olunduğu nahiyə) və toplayıcı kanal sistemi xərçəngləri (sidiyin toplandığı yer). Böyrək parenxima xərçəngləri böyüklərdə bütün xərçənglərin 3%-ni təşkil edir. Kişilərdə daha yüksək nisbətdə rast gəlinir; anadangəlmə böyrək xəstəlikləri və bəzi sistem xəstəlikləri olanlarda daha tez-tez müşahidə olunur. Böyrək çatışmazlığı olan insanlarda da daha tez-tez rast gəlindiyi bildirilir.
Xərçəngli toxumanın cərrahi yolla tam çıxarılması böyrək xərçənginin əsas müalicəsidir. Bununla belə, cərrahi üsulla tam müalicənin uğuru daha çox xərçəngin mərhələsindən və ağırlıq dərəcəsindən asılıdır. Böyrək xərçənginin erkən aşkarlanması və müalicəsi sağalma şansını artırır.
Böyrək xərçənginin cərrahi müalicəsi şişin ölçüsündən və yerləşməsindən asılıdır. Ətrafdakı piy toxuması və böyrəküstü vəzilər bütün böyrəklə birlikdə çıxarılarsa, prosedur radikal nefrektomiya, yalnız şişli hissənin çıxarılması isə hissəvi nefrektomiya adlanır.
Da Vinci Robotik Cərrahiyyəsi bu əməliyyatlarda uğurla istifadə oluna bilər; xüsusilə hissəvi nefrektomiyada açıq və ya laparoskopik cərrahiyyə ilə müqayisədə üstünlük nümayiş etdirir. Hissəvi nefrektomiya radikal prostatektomiyadan sonra robotik cərrahiyyənin tətbiq olunduğu uroloji cərrahiyyə sənətini təmsil edir.
12 dəfə böyüdülmüş üçölçülü görüntüdən istifadə edən prosedurlarla qarın boşluğunda kiçik kəsiklər aparılır. Geniş hərəkət diapazonuna malik mikroalətlərin istifadəsi də açıq və ya laparoskopik cərrahiyyə ilə müqayisədə üstünlük təmin edir.
Nefrektomiyada əməliyyatın müddəti 1,5-2 saat olduğu halda, xüsusilə sadə nefrektomiyada bu müddət 45 dəqiqəyə qədər azaldıla bilər. Hətta iri şişlərdə də pasiyent adətən əməliyyatdan sonrakı birinci və ya ikinci gün evə buraxılır.
Böyrək şişlərində da Vinci əməliyyatının pasiyent üçün faydaları
- Daha az ağrı
- Qan itkisinin azalması
- Xəstəxanada qalma müddətinin azalması
- Titrəməyən robot qolları
- Normal gündəlik fəaliyyətə daha tez qayıdış
- Daha zərif cərrahiyyə
- Uğurlu xərçəng əməliyyatı
Digər Uroloji Cərrahi Prosedurlar
- da Vinci ureteral reimplantasiya (sidik axarının sidik kisəsinə keçidinin tıxanmasında)
- da Vinci pielolitotomiya (böyrək ləyənindən daşların çıxarılması)
- da Vinci sidik kisəsi divertikulektomiyası (sidik kisəsi divertikulunda)
- da Vinci adrenalektomiya (böyrəküstü vəzi xəstəliklərində)
İlker Tinay
İlker Tinay
Təhsil və Təcrübə
- İstanbul Universiteti, İstanbul Tibb Fakültəsi
- Urologiya, Marmara Universiteti, Tibb Fakültəsi
Üzvlüklər
- Uroonkologiya Assosiasiyasının İdarə Heyətinin üzvü
- Uroonkologiya Assosiasiyası Sidik Kisəsi Şişləri Tədqiqat Qrupunun katibi
- Uroloji Cərrahiyyə Assosiasiyasının Şimali Marmara Filialının İdarə Heyətinin üzvü
- International Bladder Cancer Network
- Avropa Urologiya Assosiasiyasının üzvü
- Amerika Cərrahlar Kollecinin üzvü
Tədqiqat və Nəşrlər
- Marmara Universiteti, Tibb Fakültəsi, Rezidentlər üçün Elmi Həvəsləndirmə Mükafatı, 2008
- Milli Uroloji Cərrahiyyə Konqresi, Gənc Akademik Təqdimat Mükafatı, 2012
- Uroonkologiya Assosiasiyası Elmi Tədqiqat Mükafatı, 2019