Bu qayda və tövsiyələr sizə və ailənizə yol göstərmək üçün hazırlanıb.
- Hər hansı dərman qəbul etməzdən əvvəl həkimin təyinatına əməl edin.
- Xahiş edirik müntəzəm müşahidə randevularınıza riayət edin. Randevulara dərmanlarınızı qəbul etmədən, ac qarına gedin.
- Kimyaterapiya təxminən bir il ərzində immunitet sisteminizin optimal fəaliyyətini azaldacaq. Buna görə də il boyu şəxsi gigiyenanıza, qidalanmanıza, qoruyucu maska taxmağa, qonaqların sayını, əl görüşməsini və cinsi əlaqəni məhdudlaşdırmağa diqqət yetirmək vacibdir.
Gündəlik həyat üçün təlimatlar:
- Transplantasiyadan sonra eviniz xüsusilə təmiz olmalıdır. Pasiyent ayrıca otaqda qalmalı, xalça və pərdə kimi bütün toz tutan əşyalar bu otaqdan çıxarılmalıdır. Pasiyentin otağını yalnız o, otaqda olmadıqda təmizləyin və havalandırın. Otaqda / evdə mərkəzi istilik yoxdursa, sobanı yandırmadığınıza və təmizləmədiyinizə əmin olun. Otaqdakı temperaturun sabit qalmasını təmin edin.
- Pasiyentin otağı hər hansı daxili təmir / xarici tikinti işlərindən uzaqda olmalıdır.
- İnfeksiya riskinə görə bütün ev bitkiləri və pişik, it, balıq və quşlar da daxil olmaqla ev heyvanları bir il müddətinə evdən uzaqlaşdırılmalıdır.
- Evin qalan hissəsinin də təmiz və səliqəli olmasını təmin edin.
- Əl gigiyenasına diqqət yetirin, yalnız pasiyentin istifadəsi üçün bir dəsmal ayırın, başqa heç kim ondan istifadə etməməlidir. Bu dəsmalı hər istifadədən sonra yuyub ütüləyin. Vannada duşa üstünlük verin. Yalnız nəmləndirici sabunlardan istifadə edin.
- Əl və üz gigiyenası üçün kağız dəsmallardan istifadə edin.
- İlk 100 gün ərzində qonaq qəbul etməyin. Sonrakı dövrdə qonaqların sayını mümkün qədər azaldın. Öpüşmə, qucaqlaşma və əl görüşməsi də daxil olmaqla yaxın təmasdan çəkinin.
- Pasiyentin yatağını həftədə ən azı iki dəfə dəyişin və döşəyi tez-tez havalandırın.
- Yun və ya lələk yastıqlardan istifadə etməyin.
- Bütün yeni geyimlərin geyinilməzdən əvvəl yuyulduğuna əmin olun.
- Pasiyentin səyahət edərkən və ya çölə çıxarkən iki maska taxdığına əmin olun.
- Pasiyent bir il ərzində üzməməli (dənizdə və ya hovuzda) və saunadan istifadə etməməlidir.
- Bir il ərzində birbaşa günəş şüalarından qorunun. Çölə hər hansı gəzinti alaqaranlıqda edilməlidir.
- Qadınlar bir il ərzində epilyasiya etməməlidir. Həkim icazə verərsə, tük tökücü kremlərdən istifadə oluna bilər.
- Pasiyentin saçını qısaltdıqda gigiyenaya böyük diqqət yetirin.
- Dişlərinizi gündə 3 dəfə yumşaq fırça ilə yuyun. Diş ətlərindən qan gəlməməsinə çalışın.
- Bir il ərzində dezodorant, ətir, kosmetik vasitə və ya saç boyasından istifadə etməyin.
- Tütün və spirtli içki qəbul etməyin. Tüstülü, tozlu və çirkli mühitlərdən çəkinin.
- Soyuqdəymə, qrip və ya digər infeksiyası olan insanlarla təmasda olmayın.
- Bədənin hər hansı yerində qanaxma, göyərmə və ya ödem kimi anomaliya görsəniz, dərhal həkimə müraciət edin.
- Havaya uyğun geyinin. Xəstələnməkdən çəkinin.
- Transplantasiyadan sonra qadınlarda menstrual dövrlər qeyri-müntəzəm ola bilər. Xahiş edirik ginekologiya şöbəsinin həkimi ilə məsləhətləşin.
- Müalicə transplantasiyadan sonrakı ilk üç ay ərzində susuzluq, aclıq və dad hisslərinin itməsinə səbəb olacaq. Buna görə də pasiyentlər gündə üç litr su içməlidir. Daha az içmək elektrolit balansının pozulmasına və xəstələnmə ehtimalının artmasına gətirib çıxara bilər. Digər mayelər də kömək edə bilər. Məsələn, süd, içməli və ya duruldulmuş qatıq, çay, meyvə şirəsi və ya şorba qəbul edin. İştahı stimullaşdırmaq üçün şəkərsiz saqqız çeynəyin, dad hissini bərpa etmək üçün konfet sorun. Ürəkbulanma hiss edirsinizsə, yeməkdən 30 dəqiqə əvvəl ev şəraitində hazırlanmış limonad için.
- Naməlum mənbədən bulaq suyu içməyin. Yalnız butulkada olan su için.
- Kənardan alınan bütün süd ən azı 15 dəqiqə qaynadılmalıdır.
- Pasterizə olunmuş və ya evdə hazırlanmış qatıq yeyin.
- Bütün meyvə və tərəvəzləri yuyun, 30 dəqiqə sirkəli suda saxlayın, sonra yeməzdən əvvəl qabığını soyun.
- Meyvə yeyin
Zafer Gülbaş
MD Daxili Xəstəliklər və Hematologiya üzrə Professor
Onkologiya – Onkoloji Hematologiya
Zafer Gülbaş
MD Daxili Xəstəliklər və Hematologiya üzrə Professor
Onkologiya – Onkoloji Hematologiya
Təhsil və Təcrübə
• Hacettepe Universiteti Tibb Fakültəsi
• Anadolu Universiteti Tibb Fakültəsi
• Atatürk Pulmonologiya və Döş Qəfəsi Cərrahiyyəsi Mərkəzi
• Hadassah Tibb Mərkəzi, İsrail
• Fred Hutchinson Xərçəng Tədqiqatları Mərkəzi, ABŞ
• M.D. Anderson Xərçəng Tədqiqatları Mərkəzi, ABŞ
• Princess Margaret Xəstəxanası, Toronto Universiteti, Kanada
İxtisaslar və tibbi maraq sahələri
• Hematoloji şişlərin müalicəsi
• Kök hüceyrə transplantasiyası
• Trombositlərin funksiyası
• Flow cytometry
• Qan bankları