Kişilərdə müşahidə olunan və sünnət derisinin (prepusyumun) penis başından (glans) geriye çekilememesi durumudur. Adətən uşaqluk döneminde təbii bir vəziyyət olaraq ortaya çıksa da bəzi hallarda irəliləyən yaşlarda da davam edə bilər. Fimozis, fizyolojik və ya patolojik səbəblərlə yarana bilər. Müalicə edilmediği takdirde sidik yapma çətinluğu, infeksiyalar və ağrı kimi problemlərə səbəb ola bilər.
Fimozis Nədir?
Sünnət derisinin penis başını tamamilə kaplaması və geriye düzgün çekilememesi durumudur. Bu vəziyyət adətən yeni doğan kişi körpələrdə təbii bir vəziyyət olaraq kabul olunur və uşaq böyüdükçe öz-özünə düzelme eğilimindedir. Lakin bəzi hallarda bu vəziyyət davam edir. Fimozis həm uşaqlarda həm də yetkinlərdə yarana bilər və sidik yapma çətinluğu, ağrı və ya infeksiya kimi sorunlara səbəb ola bilər. Fimozis fizyolojik və patolojik olmaq üzere iki kategoriye ayrılır:
Fizyolojik Fimozis: Təbii olaraq yeni doğanlarda müşahidə olunur. Böyümə prosesində sünnət derisinin genişlemesiyle düzelir.
Patolojik Fimozis: Yetişkinlik döneminde və ya uşaqlukta infeksiyalar, travmalar və ya dəri xəstəlikləri səbəbindən yaranır. Bu durumda sünnət derisi esnekliğini kaybeder və penis başından geri çekilmesi mümkün olmaz.
Fimozis, hər nə qədər geniş yayılmış bir vəziyyət olsa da müalicə edilmədikdə sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Xüsusilə patolojik fimozis halında sidik yolları infeksiyası, ağrı və cinsi ilişki zamanı çətinluk kimi ağırlaşmalar yarana bilər.
Fimozis Nədən yaranır?
Fizyolojik və patolojik olmaq üzere iki grupta incelenə bilər. Fizyolojik fimozis doğuştan gələn bir vəziyyətdir. Adətən böyümə süreciyle birlikdə düzelir. Lakin patolojik fimozis,bəzi sağlamlıq problemləri və ya travmalar nəticəsində yaranır və müalicə gerektirə bilər. Fimozis səbəbləri belə sadalana bilər:
Təbii Yapışıklık: Yeni doğan kişi körpələrdə sünnət derisinin penis başına yapışık olması normaldir. Əksəriyyəti durumda bu yapışıklık uşaq böyüdükçe öz-özünə çözülür. 3-5 yaşına qədər sürə bilər və adətən müalicə gerektirmez.
Gelişimsel Proses: bəzi uşaqlarda sünnət derisinin genişlemesi daha gec yaşlarda gerçekleşə bilər. Bu vəziyyət adətən ergenlik dönemine qədər düzelir.
Infeksiyalar: Sünnət derisi və penis başının iltihaplanması, deride yapışıklığa və sertleşməyə səbəb ola bilər. Təkrarlanan infeksiyalar, sünnət derisinde qalınlaşmağa və esneklik itkisinə səbəb ola bilər.
Travmalar və Yanlış Temizlik: Sünnət derisinin çətinla geri çekilməyə çalışılması travmağa səbəb ola bilər və fimozise səbəb ola bilər. Yetersiz gigiyena, sünnət derisinin iltihaplanmasına və skar toxuması yaranmasına səbəb ola bilər.
Liken Sklerozus (Balanitis Xerotica Obliterans): Penis derisinde sertleşməyə və sünnət derisinin daralmasına yol açan xroniki bir dəri hastalığıdır.
Egzama və ya Psoriasis: Derideki inflamatuar xəstəliklər sünnət derisinin elastikiyetini kaybetmesine səbəb ola bilər.
Önceki cərrahi prosedurlar zamanı sünnət derisinin yapısal bütünlüğünün zərər görmesi də fimozise səbəb ola bilər. Yanlış tətbiq olunan sünnət prosedurları də travmağa bağlı olaraq fimozise səbəb ola bilər. Əlavə olaraq yaş irəlilədikcə sünnət derisinin elastikiyeti azala bilər və fimozis inkişaf edə bilər.
Fimozis əlamətləri hansılardır?
Əlamət göstermeyen yüngül durumdan gündəlik yaşamı təsir edən ciddi semptomlara qədər fərqli şekillərdə özünü göstərə bilər. Adətən sünnət derisinin penis başından geri çekilememesiyle əlaqəli olan əlamətlər, fimozisin nedenine və ya şiddetine bağlı olaraq dəyişiklik göstərə bilər. Fimozis əlamətləri belə sadalana bilər:
Sünnət Derisinin Geri Çekilememesi: Fimozisin ən aydın əlaməti, sünnət derisinin penis başından geriye düzgün çekilememesidir. Bu vəziyyət həm fizyolojik həm də patolojik fimozis üçün geçerlidir.
İdrar Yapma çətinluğu: Xüsusilə uşaqlarda, sünnət derisinin açıklığının daralması səbəbindən sidik yaparken çətinlanma, ağrı və ya sidik akışında incelme müşahidə oluna bilər. İdrar yaparken sünnət derisinin uç hissəsində balonlaşma (şişme) oluşa bilər.
Ağrı və Narahatlıq: Penis başında həssaslıq, sünnət derisinde ağrı və xüsusilə cinsi ilişki zamanı narahatlıq hiss ola bilər.
Infeksiya Əlamətləri: Sünnət derisi altında biriken bakterilər səbəbindən pis koku, qızartı, şişkinlik və iltihaplanma müşahidə oluna bilər. Penis başında və sünnət derisinde qızartı, qaşınma və yanma hissiyle müşahidə oluna bilər
Qanaxma: Sünnət derisinin çətinla geriye çekilməyə çalışılması halında deride kiçik yırtıklar yarana bilər. Bu yırtıklar qanaxmağa və skar toxuması yaranmasına səbəb ola bilər.
Fimozis Növləri Hansılardır?
Nedenlerine və törəmə şekline görə fizyolojik və patolojik fimozis olmaq üzere iki ana kategoriye ayrılır. Hər iki növ də fərqli yaş gruplarında və koşullarda yarana bilər, əlamətləri və müalicə üsulları fərqlilık göstərə bilər. Fizyolojik fimozis, adətən yeni doğan kişi körpələrdə və uşaqlarda müşahidə olunan, təbii bir vəziyyətdir. Bu növ fimozis, böyümə prosesinin bir parçası olaraq kabul olunur və zamanla öz-özünə düzelme eğilimindedir. doğuşda sünnət derisi, penis başına yapışık ola bilər. Bu vəziyyət, penis başını enfeksiyonlardan qoruyan bir mekanizma olaraq funksiya görür. Uşaq böyüdükçe, sünnət derisi genişlər və esnekliği artar. 3-5 yaş arasında əksəriyyəti fizyolojik fimozis düzelir. Əksəriyyəti durumda müalicə gerekmez. Lakin tez-tez infeksiyalar və ya sidik yapma güçlüğü kimi ağırlaşmalar varsa, həkim müdahalesi lazım ola bilər.
Patolojik fimozisi isə bir xəstəlik, infeksiya, travma və ya digər səbəblərlə inkişaf edir. Bu növ fimozis adətən müalicə gerektirir və altta yatan nedenin ele alınması vacibdir. Səbəbləri bu şəkildə sadalana bilər:
Xroniki infeksiyalar (məsələn balanitis).
Travma və ya sünnət derisinin çətinla geriye çekilməyə çalışılması.
Liken sklerozus kimi dəri xəstəlikləri.
Daha əvvəl geçirilmiş cərrahi prosedurlar və ya sünnət sonra ağırlaşmalar.
Xəstəlik şiddetine görə də təsnif edilir. Bu sınıflandırmalara görə Fimozis növləri aşağıdakılardır:
Tam Fimozis: Sünnət derisi tamamilə daralmış və hiçbir şəkildə geri çekilemiyorsa bu vəziyyət tam fimozis olaraq adlandırılır.
Kısmi Fimozis: Sünnət derisi kısmen geri çekilə bilər lakin tamamilə açılma sağlanamaz.
Komplike Fimozis: Infeksiya, qanaxma və ya skar toxuması kimi ek problemlərlə birlikdə müşahidə olunan fimozis növüdür.
Fimozis Necə Diaqnoz Olunur?
Həkim, pasiyentin şikayetlerini dinledikten sonra sünnət derisinin vəziyyəti, esnekliği və hərəkət kabiliyetini değerlendirir. İdrar yaparken çətinluk, ağrı və ya infeksiya əlamətləri varsa bu vəziyyət da dikkate alınır. Uşaqlarda sidik yaparken sünnət derisinin balonlaşması kimi əlamətlər diaqnozu dəstəkləyir. Ek olaraq, fimozis ilə əlaqəli infeksiyalar və ya digər ağırlaşmaları değerlendirmək üçün lazımdırse sidik tahlili və ya qan testləri aparıla bilər. Daha ciddi hallarda sünnət derisinin altında iltihaplanma və ya skar toxuması törəməu kimi durumları doğrulamaq üçün irəli görüntüləmə üsullarıne nadiren ihtiyaç duyula bilər. Fimozis diaqnozu prosesi adətən sürətli və ağrısızdır.
Fimozis Müalicəsi Necə Olur?
Fimozis müalicəsi pasiyentin yaşına, fimozisin türüne və şiddetine bağlı olaraq değişir. Fizyolojik fimozis adətən müalicə gerektirmez və zamanla öz-özünə düzelir. Lakin patolojik fimozis halında müalicə, nedenin giderilmesine odaklanır. Əlavə olaraq, hijyenin sağlanması və travmanın qarşısının alınması vacibdir. Müalicə üsulu nə olursa olsun, erkən müdaxilə ağırlaşmaların qarşısının alınmasınde kritik rol oynayır.
Tibbi xəbərdarlıq
Bu material yalnız ümumi məlumat məqsədi daşıyır və həkim məsləhətini, diaqnozu və ya müalicəni əvəz etmir. Əlamətlər, müayinə nəticələri və müalicə ehtiyacı hər bir şəxsdə fərqli ola bilər. Şikayətləriniz varsa ixtisaslı tibb mütəxəssisinə müraciət edin; ağır və ya sürətlə pisləşən əlamətlər zamanı təcili tibbi yardım alın.
Mənbələr
Orijinal türkcə məqalə: https://www.anadolusaglik.org/saglik-rehberi/fimozis-nedir-fimozis-əlamətləri-nelerdir
NHS — Children's health (müraciət tarixi: 20 avqust 2026): https://www.nhs.uk/conditions/baby/
NICE — Children and young people guidance (müraciət tarixi: 20 avqust 2026): https://www.nice.org.uk/guidance
WHO — Child health (müraciət tarixi: 20 avqust 2026): https://www.who.int/health-topics/child-health
Anadoluda «Uşaq cərrahiyyəsi» sahəsi üzrə həkimlər
Tez-tez verilən suallar
Fimozis Nədir?
Sünnət derisinin penis başını tamamilə kaplaması və geriye düzgün çekilememesi durumudur. Bu vəziyyət adətən yeni doğan kişi körpələrdə təbii bir vəziyyət olaraq kabul olunur və uşaq böyüdükçe öz-özünə düzelme eğilimindedir. Lakin bəzi hallarda bu vəziyyət davam edir. Fimozis həm uşaqlarda həm də yetkinlərdə yarana bilər və sidik yapma çətinluğu, ağrı və ya infeksiya kimi sorunlara səbəb ola bilər. Fimozis fizyolojik və patolojik olmaq üzere iki kategoriye ayrılır:
Fimozis Nədən yaranır?
Fizyolojik və patolojik olmaq üzere iki grupta incelenə bilər. Fizyolojik fimozis doğuştan gələn bir vəziyyətdir. Adətən böyümə süreciyle birlikdə düzelir. Lakin patolojik fimozis,bəzi sağlamlıq problemləri və ya travmalar nəticəsində yaranır və müalicə gerektirə bilər. Fimozis səbəbləri belə sadalana bilər:
Fimozis əlamətləri hansılardır?
Əlamət göstermeyen yüngül durumdan gündəlik yaşamı təsir edən ciddi semptomlara qədər fərqli şekillərdə özünü göstərə bilər. Adətən sünnət derisinin penis başından geri çekilememesiyle əlaqəli olan əlamətlər, fimozisin nedenine və ya şiddetine bağlı olaraq dəyişiklik göstərə bilər. Fimozis əlamətləri belə sadalana bilər:
Fimozis Növləri Hansılardır?
Nedenlerine və törəmə şekline görə fizyolojik və patolojik fimozis olmaq üzere iki ana kategoriye ayrılır. Hər iki növ də fərqli yaş gruplarında və koşullarda yarana bilər, əlamətləri və müalicə üsulları fərqlilık göstərə bilər. Fizyolojik fimozis, adətən yeni doğan kişi körpələrdə və uşaqlarda müşahidə olunan, təbii bir vəziyyətdir. Bu növ fimozis, böyümə prosesinin bir parçası olaraq kabul olunur və zamanla öz-özünə düzelme eğilimindedir. doğuşda sünnət derisi, penis başına yapışık ola bilər. Bu vəziyyət, penis başını enfeksiyonlardan qoruyan bir mekanizma olaraq funksiya görür. Uşaq böyüdükçe, sünnət derisi genişlər və esnekliği artar. 3-5 yaş arasında əksəriyyəti fizyolojik fimozis düzelir. Əksəriyyəti durumda müalicə gerekmez. Lakin tez-tez infeksiyalar və ya sidik yapma güçlüğü kimi ağırlaşmalar varsa, həkim müdahalesi lazım ola bilər.
Fimozis Necə Diaqnoz Olunur?
Həkim, pasiyentin şikayetlerini dinledikten sonra sünnət derisinin vəziyyəti, esnekliği və hərəkət kabiliyetini değerlendirir. İdrar yaparken çətinluk, ağrı və ya infeksiya əlamətləri varsa bu vəziyyət da dikkate alınır. Uşaqlarda sidik yaparken sünnət derisinin balonlaşması kimi əlamətlər diaqnozu dəstəkləyir. Ek olaraq, fimozis ilə əlaqəli infeksiyalar və ya digər ağırlaşmaları değerlendirmək üçün lazımdırse sidik tahlili və ya qan testləri aparıla bilər. Daha ciddi hallarda sünnət derisinin altında iltihaplanma və ya skar toxuması törəməu kimi durumları doğrulamaq üçün irəli görüntüləmə üsullarıne nadiren ihtiyaç duyula bilər. Fimozis diaqnozu prosesi adətən sürətli və ağrısızdır.
Fimozis Müalicəsi Necə Olur?
Fimozis müalicəsi pasiyentin yaşına, fimozisin türüne və şiddetine bağlı olaraq değişir. Fizyolojik fimozis adətən müalicə gerektirmez və zamanla öz-özünə düzelir. Lakin patolojik fimozis halında müalicə, nedenin giderilmesine odaklanır. Əlavə olaraq, hijyenin sağlanması və travmanın qarşısının alınması vacibdir. Müalicə üsulu nə olursa olsun, erkən müdaxilə ağırlaşmaların qarşısının alınmasınde kritik rol oynayır.
Bu məzmun məlumat xarakteri daşıyır və həkim tərəfindən təyin olunan konsultasiya, diaqnostika və ya müalicəni əvəz etmir. Şikayətiniz varsa, ixtisaslı səhiyyə mütəxəssisinə müraciət edin.