Türkiye’də hər il ortalama 19 vaka müşahidə olunur Son günlərdə dünyada gündeme gələn hantavirüs vakaları toplumda endişe yaratırken, Anadolu Sağlamlıq Mərkəzi Xəstəxanası’nden Infeksiya Xəstəlikləri Uzmanı Prof. Dr. Aytaç Çetinkaya, virüsün yeni yaranan bir xəstəlik olmadığını və bu an üçün küresel çapta panik yaratacak bir tablo bulunmadığını belirtti. Xüsusilə kruvaziyer gemisi əlaqəli vakalar sonra hantavirüsün yenidən diqqət çektiğini söyleyen.
Ən Tez-tez Bulaş Yolu Kemirgen Temasıı
Virüsün əsasən kemirgenlər vasitəsilə bulaştığını vurgulayan Prof. Dr. Çetinkaya, “Fare və benzeri kemirgenlərin idrarı, dışkısı və ya salyasıyla temas sonra bulaşabiliyor. Xüsusilə uzun müddət qapalı kalmış depo, ahır, kulübe kimi sahələrin təmizliyi zamanı risk artıyor” ifadelerini kullandı. Toplumda ən çox merak edilən konunun insandan insana bulaşma olduğunu belirten Prof. Dr. Çetinkaya, “Hantavirüs türlerinin böyük bölümünde rutin sosial temasla bulaşma beklenmez. lakin Güney Amerika tipi olaraq tanınan bəzi növlərdə insandan insana bulaş müşahidə oluna bilir. Son günlərdə bir gemide müşahidə olunan və ölümlərlə sonuçlanan hallarda da bu tip effektiv oldu” dedi.
İki Fərqli Tipi Bulunuyor
Xəstəliyin iki ana tipi olduğunu paylaşan Prof. Dr. Aytaç Çetinkaya, “Avrupa və Doğu Asya tipi daha çox böyrəkləri etkiliyor və böyrək yetmezliğine səbəb olabiliyor. Amerika tipi isə daha ağır seyredərək ağciyər, ürək və böyrək yetmezliğiyle birlikdə qanaxmalı qızdırma tablosuna yol açabiliyor” dedi. Böyrək tutulumunun müalicə edilebildiğini də vurgulayan Prof. Dr. Çetinkaya, “Bəzi pasiyentlərdə inkişaf edən böyrək çatışmazlığı bir neçə diyaliz tətbiqi ilə nəzarət altına alınabiliyor” şəklində konuştu.
Grip əlamətləriyle Karışabiliyor
Hantavirüs əlamətlərinin əksəriyyəti vaxt grip ilə karıştırıldığını ifade edən Prof. Dr. Aytaç Çetinkaya, “Oynaq ağrısı, yüksək qızdırma, halsızlıq, öskürək və bəzi hallarda ishal müşahidə oluna bilir. lakin hantavirüste peteşiyal döküntülər dediğimiz dəri bulguları diqqət çekebiliyor. Bunun həmçinin kola renginde sidik müşahidə olunması böyrək tutulumu baxımından vacib bir işaret olabiliyor. Xüsusilə düşmeyen qızdırma vacib əlamətlərdən biri” dedi.
Türkiye’də hər il Ortalama 19 Vaka Müşahidə olunur
Türkiye’də də hantavirüs vakalarının müşahidə olunduğunu belirten Prof. Dr. Aytaç Çetinkaya, “2009-2025 yılları arasındaki məlumatlara baktığımızda ülkemizde yılda ortalama 19 vaka müşahidə olunduğunu söyleyebiliriz. Son 17 yılda toplam 336 vaka bildirildi və 16 kişi yaşamını kaybetti” bilgisini paylaştı.
Panik Yaratacak Bir Vəziyyət Yok
Xəstəliyin müalicəsində istifadə olunan effektiv seçeneklər bulunduğunu ifade edən Prof. Dr. Aytaç Çetinkaya, “Hepatit C müalicəsində kullandığımız bəzi antiviral dərmanların hantavirüs mənşəli ölüm oranlarını ciddi şəkildə azalttığını biliyoruz. Bu anda dünyada panik yaratacak bir vəziyyət söz konusu deyil. Xəstəliyin yayılmasıyla ilgili həddindən artıq endişe duymağa garaq yok” dedi.
Tibbi xəbərdarlıq
Bu material yalnız ümumi məlumat məqsədi daşıyır və həkim məsləhətini, diaqnozu və ya müalicəni əvəz etmir. Əlamətlər, müayinə nəticələri və müalicə ehtiyacı hər bir şəxsdə fərqli ola bilər. Şikayətləriniz varsa ixtisaslı tibb mütəxəssisinə müraciət edin; ağır və ya sürətlə pisləşən əlamətlər zamanı təcili tibbi yardım alın.
Mənbələr
Orijinal türkcə məqalə (əsas tərcümə mənbəyi): https://www.anadolusaglik.org/saglik-rehberi/hantavirus-panik-yaratacak-yeni-bir-tehdit-degil
NHS — Infections and poisoning (müraciət tarixi: 20 avqust 2026): https://www.nhs.uk/conditions/
UKHSA — Health protection guidance (müraciət tarixi: 20 avqust 2026): https://www.gov.uk/government/organisations/uk-health-security-agency
WHO — Sağlamlıq mövzuları (müraciət tarixi: 20 avqust 2026): https://www.who.int/health-topics
Anadoluda «Yoluxucu xəstəliklər» sahəsi üzrə həkimlər
Tez-tez verilən suallar
Bu mövzuda nə zaman həkimə müraciət etmək lazımdır?
Əlamətlər davam edərsə, güclənərsə və ya gündəlik həyatı pozarsa, tibbi qiymətləndirmə məqsədəuyğundur.
Diaqnoz necə qoyulur?
Diaqnoz anamnez, fiziki müayinə və klinik vəziyyətə uyğun laborator və ya görüntüləmə müayinələri ilə dəqiqləşdirilir.
Müalicə necə planlaşdırılır?
Müalicə əsas səbəbə, əlamətlərin ağırlığına və şəxsin ümumi sağlamlıq vəziyyətinə uyğun fərdi planlaşdırılır.
Özbaşına müalicə etmək olarmı?
Dərman və prosedurların uyğunluğu fərdi olduğundan, xüsusilə davamlı və ağır əlamətlərdə həkim məsləhəti vacibdir.
Bu məzmun məlumat xarakteri daşıyır və həkim tərəfindən təyin olunan konsultasiya, diaqnostika və ya müalicəni əvəz etmir. Şikayətiniz varsa, ixtisaslı səhiyyə mütəxəssisinə müraciət edin.