Halk arasında göz çizdirme ameliyatı ismiyle anılsa da tibbi adıyla Excimer Lazer və ya LASIK/LASEK ameliyatı olaraq tanınan, kırma kusurlarını düzeltməyə yönəlmiş cərrahi bir işlemdir. Miyop, hipermetrop və astigmat kimi görmə bozukluklarını düzeltmək məqsədilə kornea toxumasının şekillendirilmesini ehtiva edir. eynək və ya linza kullanımına garaq kalmadan net görmə sağlamaq isteyen şəxslər üçün olduqca geniş yayılmış seçim edilən bir müalicə üsulidir.
Göz çizdirme ameliyatı, gözdeki kırma kusurlarını davamlı olaraq düzeltmeyi amaçlayan bir lazer müalicəsidir. Bu prosedur zamanı xüsusi bir lazer cihazı kullanılaraq korneanın yüzeyi yeniden şekillendirilir. Bu sayede ışığın retinaya düzgün şəkildə odaklanması sağlanır və görmə kusurları düzeltilir. Əməliyyat ən tez-tez miyop (uzağı net görememe), hipermetrop (yakını net görememe) və astigmat (görüntünün eğri və ya bulanık algılanması) pasiyentlərində tətbiq olunur.
LASIK, LASEK və PRK kimi fərqli lazer üsulları mövcuddur. LASIK üsulu, korneanın üst tabakasına bir kapakçık açılaraq edilən işlemdir və ən geniş yayılmış istifadə olunan tekniktir. LASEK və PRK üsullarinde isə bu kapakçık kaldırılmaz, daha yüzeysel bir tətbiq həyata keçirilir. Hansı üsulin seçim edileceği şəxsin göz quruluşuna, kornea kalınlığına və kırma kusurunun derecesine görə müəyyən edilir.
Göz Çizdirme Ameliyatı Necə aparılır?
Göz çizdirme ameliyatı adətən lokal damla anestezisi altında edilən və hər iki göz üçün toplamda 10–15 dakika süren qısa bir işlemdir. Əməliyyat əvvəl pasiyentin göz numaraları ətraflı şəkildə ölçülür, kornea kalınlığı və göz daxili basıncı qiymətləndirilir. Bu məlumatlar ışığında hansı lazer tekniğinin kullanılacağına karar verilir.
Əməliyyat günü, pasiyentə xüsusi steril şartlar altında prosedur aparılır. LASIK üsulinde ilk adım olaraq korneanın üst hissəsində çox ince bir kapakçık (flap) oluşturulur. Bu flap xüsusi bir mikrokeratom və ya femtosaniye lazer ilə açılır. Ardından Excimer lazer ilə korneanın alt tabakasına şekil verilir. Bu şekillendirme zamanı lazer cihazı, saniyede binlerce atış yaparaq hedeflenen düzeltmeyi milimetrenin onda biri həssaslıqle gerçekleştirir. İşlem tamamlandığında kornea kapakçığı eski əvəzinə yerleştirilir və öz-özünə yapışır.
PRK və ya LASEK kimi üsullarda isə kapakçık açılmadan, birbaşa yüzeydeki epitel toxuma kaldırılır və lazer tətbiqi həyata keçirilir. Bu tekniklərdə sağalma müddəti LASIK'e görə biraz daha uzundur. Əməliyyat sonra adətən bir neçə saat üçünde görmə netleşməyə başlayır, lakin tam görmə bir neçə gün və ya hafta üçünde oturur.
Əməliyyat sonra göz damlaları və qoruyucu gözlüklər kullanılaraq infeksiya riski azaltılır, sağalma prosesi desteklenir. İşlem acısızdır və pasiyent eyni gün taburcu olunur. lakin 24–48 saat gözləri ovuşturmamaq və gigiyena kurallarına diqqət etmək olduqca vacibdir.
Göz Çizdirme Ameliyatı Riskləri Hansılardır?
Hər cərrahi işlemde olduğu kimi göz çizdirme ameliyatında da bəzi risklər və yan təsirlər ola bilər. lakin inkişaf edən teknoloji və hassas ölçüm sistemləri sayəsində bu risklər günümüzde olduqca azalmış və yönetilə bilər hale gelmiştir. Uyğun aday seçimi edildikdə və prosedur deneyimli həkimlər tərəfindən gerçekleştirildiğinde başarı oranı olduqca yüksəkdir. Yine də bilinçli olmaq baxımından, pasiyentlərin olası ağırlaşmaları bilmesi vacibdir. Göz çizdirme ameliyatının olası riskləri arasında şunlar yer alır:
Quru göz sindromu: Əməliyyat sonra gözyaşı istehsalı bir müddət azala bilər. Bu vəziyyət əksəriyyəti vaxt geçicidir və suni gözyaşı damlalarıyla asanlıkla nəzarət altına alına bilər.
Işık saçılması, parlamalar, gece görüşte azalma: Xüsusilə böyük numaralara malik şəxslərdə, gece araç kullanırken işıq mənbələri etrafında harelenme və ya parlamalar müşahidə oluna bilər. Bu vəziyyət əksəriyyəti vakada zamanla azalır.
Göz numarasının tam sıfırlanamaması: Lazer ameliyatı sonra bəzi pasiyentlərdə aşağı derecede kırma kusuru kala bilər. lakin bu əksəriyyəti vaxt eynək gerektirmeyecek qədər düşüktür. Nadir hallarda ek lazer düzeltme (retouch) lazım ola bilər.
Kapakçık (flap) problemləri: LASIK tekniğinde edilən kapakçığın əvəzinə oturmaması, kayması və ya infeksiyalaşmış olması çox nadir də olsa müşahidə oluna bilər. Bu səbəbdən əməliyyat sonra gözləri ovuşturmaq yasaktır.
sağalma prosesində infeksiya: hər cərrahi işlemde olduğu kimi, sterilizasyon kurallarına uyulmadığında infeksiya riski oluşa bilər. Bu risk, damlaların müntəzəm istifadəsi və hijyenle önlenə bilər.
Bu risklərin böyük çoğunluğu hafiftir və müalicəyle giderilə bilər. lakin göz strukturu lazer ameliyatına uyğun olmayan şəxslərdə bu risklər arta bilər. Bu səbəbdən ön müayinə prosesinin titizlikle edilməsi, əməliyyat kararının bilinçli verilmesi lazımdır.
Göz Çizdirme Ameliyatı Sonra Nələrə Diqqət Edilmelidir?
Göz çizdirme ameliyatı sonra sağalma prosesi olduqca hızlıdır; lakin başarılı və davamlı bir nəticə alınabilmesi üçün pasiyentin dikkatli olması lazım olan bəzi vacib noktalar var. İlk 24–48 saat, sağalmanin başladığı kritik dönemdir və bu prosesdə gözlər xarici etkenlərdən korunmalıdır.
Öncelikle əməliyyat sonra gözləri ovuşturmaq, kaşımaq və ya bastırmaq kesinlikle yasaktır. Xüsusilə LASIK tekniğinde oluşturulan kornea kapakçığının yerinden oynamaması üçün bu kurala diqqət edilməsi lazımdır. Hekimin önerdiği damlalar (antibiyotikli və kortizonlu damlalar ilə yapay gözyaşı) müntəzəm və önerildiği dozda kullanılmalıdır. Damla istifadəsi zamanı damlalığın ucu göze təmas ettirilmemeli, steril ortamda tətbiq olunmalıdır.
İlk günlərdə banyo edərkən gözlərin sabunla temasından kaçınılmalı, üz yıkanırken dikkatli olunmalıdır. Tozlu ortamlardan uzaq durulmalı, ilk hafta boyu makyaj yapılmamalı və havuza girilmemelidir. Güneşli havalarda UV filtreli günəş gözlüğü istifadəsi, gözləri həm işıq həssaslıqinden qoruyur həm də iyileşməyə töhfə verir.
İlk bir neçə gün boyu gece ışıklara bakarken yüngül bulanıklık və ya işıq saçılması kimi müvəqqəti görsel dəyişikliklər yaşana bilər. Bu əlamətlər əksəriyyəti vaxt qısa sürede kaybolur. Əlavə olaraq həkimin belirttiği müddət boyu ağır idman aktivitelerinden və darbe riskinden uzaq durulması lazımdır.
Əməliyyat sonra dönemde hekimin yönlendirmelerine eksiksiz uymaq, göz sağlamlığını korumaq baxımından kritik öneme malikdir. Tüm bu kurallara diqqət edildikdə, göz çizdirme ameliyatı sonra net və konforlu bir görüşe qısa sürede ulaşmaq mümkündür.
Tibbi xəbərdarlıq
Bu material yalnız ümumi məlumat məqsədi daşıyır və həkim məsləhətini, diaqnozu və ya müalicəni əvəz etmir. Əlamətlər, müayinə nəticələri və müalicə ehtiyacı hər bir şəxsdə fərqli ola bilər. Şikayətləriniz varsa ixtisaslı tibb mütəxəssisinə müraciət edin; ağır və ya sürətlə pisləşən əlamətlər zamanı təcili tibbi yardım alın.
Mənbələr
Orijinal türkcə məqalə: https://www.anadolusaglik.org/saglik-rehberi/goz-cizdirme-ameliyati-nedir
NHS — Xəstəliklər A-dan Z-yə (müraciət tarixi: 20 avqust 2026): https://www.nhs.uk/conditions/
NICE — Təlimatlar və keyfiyyət standartları (müraciət tarixi: 20 avqust 2026): https://www.nice.org.uk/guidance
MedlinePlus — Sağlamlıq mövzuları (müraciət tarixi: 20 avqust 2026): https://medlineplus.gov/healthtopics.html
Tez-tez verilən suallar
Göz Çizdirme Ameliyatı Necə aparılır?
Göz çizdirme ameliyatı adətən lokal damla anestezisi altında edilən və hər iki göz üçün toplamda 10–15 dakika süren qısa bir işlemdir. Əməliyyat əvvəl pasiyentin göz numaraları ətraflı şəkildə ölçülür, kornea kalınlığı və göz daxili basıncı qiymətləndirilir. Bu məlumatlar ışığında hansı lazer tekniğinin kullanılacağına karar verilir.
Göz Çizdirme Ameliyatı Riskləri Hansılardır?
Hər cərrahi işlemde olduğu kimi göz çizdirme ameliyatında da bəzi risklər və yan təsirlər ola bilər. lakin inkişaf edən teknoloji və hassas ölçüm sistemləri sayəsində bu risklər günümüzde olduqca azalmış və yönetilə bilər hale gelmiştir. Uyğun aday seçimi edildikdə və prosedur deneyimli həkimlər tərəfindən gerçekleştirildiğinde başarı oranı olduqca yüksəkdir. Yine də bilinçli olmaq baxımından, pasiyentlərin olası ağırlaşmaları bilmesi vacibdir. Göz çizdirme ameliyatının olası riskləri arasında şunlar yer alır:
Göz Çizdirme Ameliyatı Sonra Nələrə Diqqət Edilmelidir?
Göz çizdirme ameliyatı sonra sağalma prosesi olduqca hızlıdır; lakin başarılı və davamlı bir nəticə alınabilmesi üçün pasiyentin dikkatli olması lazım olan bəzi vacib noktalar var. İlk 24–48 saat, sağalmanin başladığı kritik dönemdir və bu prosesdə gözlər xarici etkenlərdən korunmalıdır.
Bu mövzuda nə zaman həkimə müraciət etmək lazımdır?
Əlamətlər davam edərsə, güclənərsə və ya gündəlik həyatı pozarsa, tibbi qiymətləndirmə məqsədəuyğundur.
Bu məzmun məlumat xarakteri daşıyır və həkim tərəfindən təyin olunan konsultasiya, diaqnostika və ya müalicəni əvəz etmir. Şikayətiniz varsa, ixtisaslı səhiyyə mütəxəssisinə müraciət edin.