Üveit, gözün orta tabakasında yer sahə üvea adlanan toxumanın iltihaplanmasıyla yaranan bir göz hastalığıdır. Üvea iris (gözün rəngli hissəsi), siliyer cisim və koroid tabakasından yaranır. Bu yapı gözün qan damarlarının böyük bölümünü barındırır. Bu səbəbdən üvea iltihaplandığında gözün retina, sinir toxuması və kornea kimi fərqli sahələrinı da təsir edə bilər.
Üveit Nədir?
Üveit, gözün üvea tabakasındaki iltihabın ümumi adıdır. İltihap müxtəlif səbəblərlə inkişaf edə bilər. Immun sisteminin yanlışlıkla göz toxumasına saldırması, infeksiyalar, travmalar və ya sistemik xəstəliklər üveite səbəb ola bilər. İltihaplanma göz üçündeki maye qan dövranıını etkileyərək basıncı artıra bilər, retina hasarına səbəb ola bilər və ya göz merceğinde bulanıklığa səbəb ola bilər. Üveit adətən xroniki seyirli olub illər ərzində təkrarlanan alevlenmelərlə davam edə bilər. Bu səbəbdən müalicəyə sadece atak dövrlərində deyil, uzun vadeli nəzarət və izləmə programıyla davam edilməsi vacibdir. Üveit, genç və orta yaş yetkinlərdə daha tez-tez rastlanmakla birlikdə uşaqlarda da müşahidə oluna bilər. Erkən müalicə edilmədikdə görmede davamlı bozulmağa səbəb ola bilər.
Üveit Əlamətləri hansılardır?
Üveit tek gözde və ya hər iki gözde birden müşahidə oluna bilər, xroniki və ya akut seyredə bilər. bəzi hallarda yüngül ilerlerken, bəzi şəxslərdə qəfil başlayan, şiddətli ağrı və görmə itkisi ilə özünü göstərə bilər. Müalicə edilmədikdə davamlı görmə itkisinə qədər ilerleyebileceği üçün gözde qızartı və ışığa həssaslıq kimi əlamətlər aşkar edildikdə vaxt kaybetmeden bir mütəxəssisə başvurmaq vacibdir.
Üveit əlamətləri iltihabın şiddetine və gözün hansı bölgesini etkilediğine görə dəyişiklik göstərə bilər:
Göze batma və ağrı hiss
Gözde qızartı
Işığa həssaslıq (fotofobi)
Bulanık görmə
Uçuşan cisimlər (floaters) görmə
Görmə keskinliğinde azalma
Gözde sulanma və təzyiq hiss
Üveit Nədən yaranır?
Üveitin səbəbləri bəzən açıkça belirlenebilirken bəzən səbəbi bilinmeyen (idiyopatik) olaraq tərif olunur. Immun sistemi xəstəlikləri, orqanizmin kendi toxumasını yabancı olaraq algılayıp saldırdığı autoimmun proseslər üveitin ən tez-tez sebepləri arasındadır. Behçet xəstəliyi, romatoid artrit, ankilozan spondilit kimi sistemik xəstəliklər üveitle əlaqəlidir. Tüberküloz, herpes virüsləri, toksoplazma kimi infeksiyalar da üveite səbəb ola bilər. Göz daxili ameliyatları sonra, kimyəvi temas və ya göz travması sonra inkişaf edən iltihablar isə travmatik üveit olaraq təsnif edilir.
Üveit Növləri Hansılardır?
Bəzi hallarda genetik meyillilik vacib rol oynayır. Müəyyən gen gruplarını taşıyan şəxslərdə üveit riski daha yüksəkdir. Səbəb hər nə olursa olsun erkən dövrdə nəzarət altına alınmazsa göz toxumalarında geri dönüşü olmayan zədələnmələr bıraka bilər. Üveit, iltihabın gözün hansı bölümünde yoğunlaştığına görə təsnif edilir.
Geniş yayılmış üveit növləri belə sadalana bilər:
Ön üveit: Gözün ön hissəsində, iris nahiyəsində inkişaf edir. Ən geniş yayılmış müşahidə olunan tiptir. Ağrı və qızartı belirgindir.
Orta üveit: Retina ətrafındakı nahiyələri təsir edir. Görmede dalgalanma və uçuşan cisimlər ön plandadır.
Arka üveit: Retina və koroidi təsir edir. görmə ciddi şəkildə bozula bilər.
Panuveit: Üveanın tüm bölgelerini təsir edən ağır bir iltihab növüdür.
Üveit Diaqnozu Necə Konur?
Üveit diaqnozu ətraflı bir göz muayenesi ilə konur. Göz doktoru, biyomikroskop ilə göz daxili toxumaları inceleyərək iltihabın yerini və şiddetini değerlendirir. Göz bebeğini böyüten damlalar kullanılaraq retina daha net müşahidə oluna bilər. Göz daxili basıncı ölçümü glokom riskini belirlemək üçün aparılır. bəzi hallarda optik koherens tomografi (OCT), fundus fotoğrafı, ultrason və ya florosein anjiyografi kimi görüntüləmə üsulları tətbiq edilə bilər. Əgər üveitin sistemik xəstəliklərlə əlaqəli olduğu düşünülüyorsa qan analizləri, ağciyər filmi və romatolojik testlər də talep edilə bilər. Müalicə planı altta səbəbin belirlenmesine görə aparılır.
Üveit Atağı Nə qədər Sürer?
Üveit atağı şəxsə və səbəbə görə değişmekle birlikdə adətən bir neçə hafta ilə bir neçə ay arasında sürə bilər. Müalicə edilməzsə ataklar daha uzun sürə bilər və kronikleşme riski artar. bəzi pasiyentlərdə illər boyu aralıklarla təkrarlanan ataklar müşahidə oluna bilər. Xüsusilə autoimmun və ya genetik temelli üveit türlerinde bu vəziyyət yaygındır. Atak dövründə görmə bulanıklığı, ağrı və qızartı belirginleşirken sakin dövrlərdə şikayetlər azala bilər. Müalicənin amacı atak şiddetini azaltmaq, süresini kısaltmaq və tekrarını önlemektir.
Üveit Müalicəsi Necə Olur?
Müalicə iltihabı nəzarət altına almayı, göz toxumalarını korumayı və tekrarları önlemeyi hedeflər. Əksəriyyəti vakada kortizon ehtiva edən damlalar, tabletlər və ya enjeksiyonlar ilk seçenek müalicədir. İltihabın şiddətli olduğu hallarda immun sistemini düzenleyen dərmanlar (immünsupresanlar) istifadə edilə bilər. Infeksiya mənşəli üveitte antibiyotik və ya antiviral müalicə tətbiq olunur. Göz bebeğini genişleten damlalar ağrıyı azaltmağa və yapışıklıkları önleməyə kömək edir. Müalicə müddəti xəstəliyin şiddetine görə değişir və tez-tez kontrollü izlem gerektirir. Üveitin tamamilə sağalması mümkün olsa da tekrarlama riski olduğu üçün izləmə vacibdir.
Üveit Hakkında Tez-tez verilən suallar
Üveit davamlı görmə itkisinə səbəb olur mu?
Evet, müalicə edilmədikdə retina zədələnməsi, glokom və katarakt kimi davamlı görmə itkisinə yol açabilecek ağırlaşmalara sebep ola bilər.
Üveit bulaşıcı bir xəstəlik mıdır?
Əksəriyyəti üveit bulaşıcı deyil. lakin infeksiya mənşəli olan növlərdə bulaşabilirlik altta yatan mikroorganizməyə bağlıdır.
Üveit tamamilə sağalır mi?
Bir çox vakada müalicə ilə nəzarət sağlanır, lakin atakların tekrarlama ihtimali olduğu üçün uzun dövr izləmə lazımdır.
Stress üveiti tetiklər mi?
Dolaylı olaraq immun sistemini təsir edən faktorlar üveit alevlenmesini artıra bilər. Stress bu faktorlardan biridir.
Tibbi xəbərdarlıq
Bu material yalnız ümumi məlumat məqsədi daşıyır və həkim məsləhətini, diaqnozu və ya müalicəni əvəz etmir. Əlamətlər, müayinə nəticələri və müalicə ehtiyacı hər bir şəxsdə fərqli ola bilər. Şikayətləriniz varsa ixtisaslı tibb mütəxəssisinə müraciət edin; ağır və ya sürətlə pisləşən əlamətlər zamanı təcili tibbi yardım alın.
Mənbələr
Orijinal türkcə məqalə (əsas tərcümə mənbəyi): https://www.anadolusaglik.org/saglik-rehberi/uveit-nedir-uveit-belirtileri-nelerdir
NHS — Eye health (müraciət tarixi: 20 avqust 2026): https://www.nhs.uk/conditions/vision-loss/
NICE — Eye conditions guidance (müraciət tarixi: 20 avqust 2026): https://www.nice.org.uk/guidance
Royal College of Ophthalmologists — Patient information (müraciət tarixi: 20 avqust 2026): https://www.rcophth.ac.uk/patients/
Tez-tez verilən suallar
Üveit Nədir?
Üveit, gözün üvea tabakasındaki iltihabın ümumi adıdır. İltihap müxtəlif səbəblərlə inkişaf edə bilər. Immun sisteminin yanlışlıkla göz toxumasına saldırması, infeksiyalar, travmalar və ya sistemik xəstəliklər üveite səbəb ola bilər. İltihaplanma göz üçündeki maye qan dövranıını etkileyərək basıncı artıra bilər, retina hasarına səbəb ola bilər və ya göz merceğinde bulanıklığa səbəb ola bilər. Üveit adətən xroniki seyirli olub illər ərzində təkrarlanan alevlenmelərlə davam edə bilər. Bu səbəbdən müalicəyə sadece atak dövrlərində deyil, uzun vadeli nəzarət və izləmə programıyla davam edilməsi vacibdir. Üveit, genç və orta yaş yetkinlərdə daha tez-tez rastlanmakla birlikdə uşaqlarda da müşahidə oluna bilər. Erkən müalicə edilmədikdə görmede davamlı bozulmağa səbəb ola bilər.
Üveit Əlamətləri hansılardır?
Üveit tek gözde və ya hər iki gözde birden müşahidə oluna bilər, xroniki və ya akut seyredə bilər. bəzi hallarda yüngül ilerlerken, bəzi şəxslərdə qəfil başlayan, şiddətli ağrı və görmə itkisi ilə özünü göstərə bilər. Müalicə edilmədikdə davamlı görmə itkisinə qədər ilerleyebileceği üçün gözde qızartı və ışığa həssaslıq kimi əlamətlər aşkar edildikdə vaxt kaybetmeden bir mütəxəssisə başvurmaq vacibdir.
Üveit Nədən yaranır?
Üveitin səbəbləri bəzən açıkça belirlenebilirken bəzən səbəbi bilinmeyen (idiyopatik) olaraq tərif olunur. Immun sistemi xəstəlikləri, orqanizmin kendi toxumasını yabancı olaraq algılayıp saldırdığı autoimmun proseslər üveitin ən tez-tez sebepləri arasındadır. Behçet xəstəliyi, romatoid artrit, ankilozan spondilit kimi sistemik xəstəliklər üveitle əlaqəlidir. Tüberküloz, herpes virüsləri, toksoplazma kimi infeksiyalar da üveite səbəb ola bilər. Göz daxili ameliyatları sonra, kimyəvi temas və ya göz travması sonra inkişaf edən iltihablar isə travmatik üveit olaraq təsnif edilir.
Üveit Növləri Hansılardır?
Bəzi hallarda genetik meyillilik vacib rol oynayır. Müəyyən gen gruplarını taşıyan şəxslərdə üveit riski daha yüksəkdir. Səbəb hər nə olursa olsun erkən dövrdə nəzarət altına alınmazsa göz toxumalarında geri dönüşü olmayan zədələnmələr bıraka bilər. Üveit, iltihabın gözün hansı bölümünde yoğunlaştığına görə təsnif edilir.
Üveit Diaqnozu Necə Konur?
Üveit diaqnozu ətraflı bir göz muayenesi ilə konur. Göz doktoru, biyomikroskop ilə göz daxili toxumaları inceleyərək iltihabın yerini və şiddetini değerlendirir. Göz bebeğini böyüten damlalar kullanılaraq retina daha net müşahidə oluna bilər. Göz daxili basıncı ölçümü glokom riskini belirlemək üçün aparılır. bəzi hallarda optik koherens tomografi (OCT), fundus fotoğrafı, ultrason və ya florosein anjiyografi kimi görüntüləmə üsulları tətbiq edilə bilər. Əgər üveitin sistemik xəstəliklərlə əlaqəli olduğu düşünülüyorsa qan analizləri, ağciyər filmi və romatolojik testlər də talep edilə bilər. Müalicə planı altta səbəbin belirlenmesine görə aparılır.
Üveit Atağı Nə qədər Sürer?
Üveit atağı şəxsə və səbəbə görə değişmekle birlikdə adətən bir neçə hafta ilə bir neçə ay arasında sürə bilər. Müalicə edilməzsə ataklar daha uzun sürə bilər və kronikleşme riski artar. bəzi pasiyentlərdə illər boyu aralıklarla təkrarlanan ataklar müşahidə oluna bilər. Xüsusilə autoimmun və ya genetik temelli üveit türlerinde bu vəziyyət yaygındır. Atak dövründə görmə bulanıklığı, ağrı və qızartı belirginleşirken sakin dövrlərdə şikayetlər azala bilər. Müalicənin amacı atak şiddetini azaltmaq, süresini kısaltmaq və tekrarını önlemektir.
Bu məzmun məlumat xarakteri daşıyır və həkim tərəfindən təyin olunan konsultasiya, diaqnostika və ya müalicəni əvəz etmir. Şikayətiniz varsa, ixtisaslı səhiyyə mütəxəssisinə müraciət edin.