Göz sağlamlığı, həyat keyfiyyətini birbaşa təsir edən ən hassas konulardan biridir. Görmə itkisinə yol açabilecek retina və vitreus mənşəli narahatlıqların müalicəsində isə modern cərrahi tekniklər böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu üsullardan biri olan vitrektomi, gözün iç hissəsində yer sahə və ışığın retina üzerine düzgün bir şəkildə ulaşmasını sağlayan jel benzeri vitreus toxumasının cərrahi olaraq çıkarılması işlemidir.
Vitrektomi Nədir?
Vitrektomi, gözün iç hissəsində yer sahə və “vitreus” adlanan saydam, jel benzeri yapının cərrahi olaraq çıkarılması işlemidir. Vitreus, normalde göz küresi üçünde ışığın retina yüzeyine düzgün bir şəkildə ulaşmasını təmin edir. lakin bu yapı yaşa bağlı dejenerasyon, travma, qanaxma və ya infeksiya kimi səbəblərlə bulanıklaştığında və ya quruluşunı kaybettiğinde, görmə kalitesini vacib ölçüde düşürə bilər. Bu kimi hallarda vitreusun tamamilə və ya kısmen alınması lazım ola bilər. Bu prosedur vitrektomi adıyla həyata keçirilir.
Mikrocerrahi tekniklərlə edilən vitrektomi, gözün arka kısmına ulaşmayı və burada yaranan xəstəlikləri birbaşa müalicə etmeyi mümkün kılar. Operasyon zamanı vitreus çıkarıldıktan sonra əvəzinə adətən gaz, silikon yağı və ya tuzlu su bazlı mayelər enjekte edilərək göz daxili quruluşunın desteklenmesi sağlanır. Günümüzde vitrektomi, retina və makula cərrahisinin əsas taşlarından biri olaraq kabul olunur.
Vitrektomi Növləri Hansılardır?
Vitrektomi, gözün üçündeki vitreus adlanan jel konsistensiyasındaki yapının cərrahi olaraq çıkarılması işlemidir və xəstəliyin niteliğine görə fərqli tekniklərlə tətbiq edilə bilər. hər bir vitrektomi türü, cərrahin gözün hansı kısmına müdaxilə edeceğine və hansı sorunu çözməyə çalıştığına görə təsnif edilir. Teknolojik inkişaflar sayəsində bu cərrahi girişim, həm ön segment həm də retina kimi arka segment narahatlıqlarında effektiv biçimde kullanılabilməkdədir. Xüsusilə retina cərrahisinin vazgeçilmez bir parçası olan vitrektomi, həm planlı həm də acil hallarda tətbiq olunabilecek esnek bir müdaxilə biçimi sunar.
Bu cərrahiyyənin növləri arasında ən geniş yayılmış olanı pars plana vitrektomidir. Bu teknikle retina kimi gözün arka bölümündeki yapılar birbaşa müalicə edilə bilər. daha sınırlı sahələrda isə anterior (ön) vitrektomi tətbiq olunur. Bu adətən katarakt ameliyatı zamanı və ya ön segmentteki ağırlaşmaların temizlenmesinde seçim olunur. bəzi irəli səviyyə olgularda, xüsusilə mikroskopla görüntü alınamayan hallarda isə endoskopik vitrektomi istifadə edilə bilər. Cərrahiyyənin türü, həm başarı oranını həm də sağalma prosesini təsir edə bilər. Aşağıda bu üsulların detaylarını maddələr halda bulabilirsiniz:
Pars Plana Vitrektomi (PPV): Gözün arka kısmına, yani vitreus boşluğuna ulaşmaq üçün “pars plana” adlanan bölgeden girilərək edilən ən geniş yayılmış vitrektomi növüdür. Retina dekolmanı, makula deliği, diabetik retinopati və vitreus qanaxmaları kimi xəstəliklərdə istifadə olunur.
Anterior (Ön) Vitrektomi: Gözün ön hissəsində, xüsusilə katarakt ameliyatı zamanı və ya arka kapsül yırtığı kimi ağırlaşmalarda ön vitreusun temizlenmesi məqsədilə edilən işlemdir. daha sınırlı bir cərrahidir və retina bölgesine müdaxilə edilmez.
Endoskopik Vitrektomi: Gözün iç strukturu, intensiv opaklık və ya korneal problem səbəbindən görülemediğinde endoskop köməyi ilə edilən xüsusi bir cərrahi üsuldir. Travmatik vakalar və ya intensiv katarakt kimi hallarda seçim olunur.
Minimal İnvaziv Vitrektomi (MIVS): daha kiçik kesilər və daha ince cərrahi aletlər ilə edilən, sağalma prosesi daha qısa olan modern vitrektomi tekniğidir. 25G, 27G kimi kalınlık seçenekleriyle tətbiq edilə bilər.
Vitrektomi Ameliyatı Səbəb Aparılır?
Vitrektomi ameliyatı, gözün üçündeki jel benzeri vitreus sıvısının saydamlığını kaybettiği, retina üzərində təzyiq oluşturduğu və ya görmeyi engelleyici bir problem yarattığı hallarda tətbiq olunur. Əsas hedef, pasiyentin görmesini engelleyen patolojiyi ortadan kaldırmaq və lazımdırse retina üzərində birbaşa cərrahi düzeltme sağlamaktır.
Ameliyatın yapılma gerekçesi adətən bir göz hastalığına bağlı olaraq inkişaf edən görmə itkisi, qəfil görmə bulanıklığı və ya işıq çakmaları kimi şikayetlerdir. Ən tez-tez müşahidə olunan səbəblərdən biri vitreus qanaxmasıdır. Bu vəziyyət adətən şəkər pasiyentlərində, yeni damar törəmələrının patlaması nəticəsində yaranır və görüşü tamamilə engelleyə bilər. Vitrektomi sayəsində bu qanaxmalar temizlenərək retina təkrar görüntülenə bilər hale getirilir. Yine retina dekolmanı kimi acil müdaxilə gerektiren hallarda, retina tabakası təkrar yerleştirilmeden əvvəl vitreusun alınması çətinunludur.
Bir başka vacib səbəb makula deliği və ya epiretinal membran kimi merkez görüşü təsir edən yapısal sorunlardır. Bu hallarda cerrah, retina üzerine birbaşa müdaxilə edərək həm mevcut zarları temizleyə bilər həm də toxuma bütünlüğünü onara bilər. Travmalar, göz daxili yabancı cisimlər, göz daxili infeksiyalar (endoftalmi) və ya daha əvvəl geçirilmiş bir göz ameliyatı sonra inkişaf edən ağırlaşmalar da vitrektomi gerektiren klinik tablolardır. bəzi hallarda bu əməliyyat, gözün iç quruluşunı stabilize etmək və digər müalicə üsullarinin tətbiq olunabilmesini sağlamaq üçün önleyici məqsədlə da aparıla bilər.
Vitrektomi, düzgün zamanda və düzgün endikasyonla tətbiq edildikdə həm görmə kaybının önüne gecə bilər həm də mevcut görmə fonksiyonunun geri kazanılmasını mümkün kıla bilər. lakin bu cərrahi müdaxilə, deneyimli bir retina cərrahi tərəfindən yapılmalı və pasiyentin klinik vəziyyəti ayrıntılı biçimde değerlendirilərək karar verilmelidir.
Vitrektomi Ameliyatı Sonra Diqqət Edilməsi Gerekenlər Hansılardır?
Əməliyyat sonra sağalma prosesi, tətbiq olunan cərrahi tekniğe, göz üçüne yerleştirilen materyale (gaz, silikon yağı vb.) və xəstəliyin türüne görə dəyişiklik göstərir. lakin hər durumda, sağalmanin sağlam ilerleyebilmesi və ağırlaşmaların önlenebilmesi üçün pasiyentlərin diqqət etmesi lazım olan əsas kurallar var. İlk günlərdə gözde batma, yüngül ağrı, bulanık görmə və ya sulanma kimi əlamətlər normal kabul edilse də şiddətli ağrı, qəfil görmə itkisi və ya intensiv qızartı durumlarında derhal hekime müraciət edilməlidir.
Ən vacib konulardan biri, göz daxili dengeyi sağlayan gaz baloncuğu kimi maddələr yerleştirilmişse başın belli bir pozisyonda tutulmasının şart olmasıdır. Cerrah tərəfindən tövsiyə olunan bu pozisyonlara mutlaka uyulmalıdır; aksi takdirde retina yüzeyine təzyiq lazım olan şəkildə tətbiq olunmaz və əməliyyat başarısı riske girer. Əlavə olaraq reçete edilən göz damlalarının zamanında və müntəzəm istifadəsi, göz hijyenine diqqət edilməsi və fiziki efordan kaçınılması sağalma prosesini birbaşa təsir edir. Əməliyyat sonra dönemde həkim nəzarətləri asla ihmal edilmemeli və hekimin önerdiği tarihlərdə mutlaka muayeneye gidilmelidir.
Tibbi xəbərdarlıq
Bu material yalnız ümumi məlumat məqsədi daşıyır və həkim məsləhətini, diaqnozu və ya müalicəni əvəz etmir. Əlamətlər, müayinə nəticələri və müalicə ehtiyacı hər bir şəxsdə fərqli ola bilər. Şikayətləriniz varsa ixtisaslı tibb mütəxəssisinə müraciət edin; ağır və ya sürətlə pisləşən əlamətlər zamanı təcili tibbi yardım alın.
Mənbələr
Orijinal türkcə məqalə: https://www.anadolusaglik.org/saglik-rehberi/vitrektomi-nedir-vitrektomi-ameliyati-neden-yapilir
NHS — Xəstəliklər A-dan Z-yə (müraciət tarixi: 20 avqust 2026): https://www.nhs.uk/conditions/
NICE — Təlimatlar və keyfiyyət standartları (müraciət tarixi: 20 avqust 2026): https://www.nice.org.uk/guidance
MedlinePlus — Sağlamlıq mövzuları (müraciət tarixi: 20 avqust 2026): https://medlineplus.gov/healthtopics.html
Tez-tez verilən suallar
Vitrektomi Nədir?
Vitrektomi, gözün iç hissəsində yer sahə və “vitreus” adlanan saydam, jel benzeri yapının cərrahi olaraq çıkarılması işlemidir. Vitreus, normalde göz küresi üçünde ışığın retina yüzeyine düzgün bir şəkildə ulaşmasını təmin edir. lakin bu yapı yaşa bağlı dejenerasyon, travma, qanaxma və ya infeksiya kimi səbəblərlə bulanıklaştığında və ya quruluşunı kaybettiğinde, görmə kalitesini vacib ölçüde düşürə bilər. Bu kimi hallarda vitreusun tamamilə və ya kısmen alınması lazım ola bilər. Bu prosedur vitrektomi adıyla həyata keçirilir.
Vitrektomi Növləri Hansılardır?
Vitrektomi, gözün üçündeki vitreus adlanan jel konsistensiyasındaki yapının cərrahi olaraq çıkarılması işlemidir və xəstəliyin niteliğine görə fərqli tekniklərlə tətbiq edilə bilər. hər bir vitrektomi türü, cərrahin gözün hansı kısmına müdaxilə edeceğine və hansı sorunu çözməyə çalıştığına görə təsnif edilir. Teknolojik inkişaflar sayəsində bu cərrahi girişim, həm ön segment həm də retina kimi arka segment narahatlıqlarında effektiv biçimde kullanılabilməkdədir. Xüsusilə retina cərrahisinin vazgeçilmez bir parçası olan vitrektomi, həm planlı həm də acil hallarda tətbiq olunabilecek esnek bir müdaxilə biçimi sunar.
Vitrektomi Ameliyatı Səbəb Aparılır?
Vitrektomi ameliyatı, gözün üçündeki jel benzeri vitreus sıvısının saydamlığını kaybettiği, retina üzərində təzyiq oluşturduğu və ya görmeyi engelleyici bir problem yarattığı hallarda tətbiq olunur. Əsas hedef, pasiyentin görmesini engelleyen patolojiyi ortadan kaldırmaq və lazımdırse retina üzərində birbaşa cərrahi düzeltme sağlamaktır.
Vitrektomi Ameliyatı Sonra Diqqət Edilməsi Gerekenlər Hansılardır?
Əməliyyat sonra sağalma prosesi, tətbiq olunan cərrahi tekniğe, göz üçüne yerleştirilen materyale (gaz, silikon yağı vb.) və xəstəliyin türüne görə dəyişiklik göstərir. lakin hər durumda, sağalmanin sağlam ilerleyebilmesi və ağırlaşmaların önlenebilmesi üçün pasiyentlərin diqqət etmesi lazım olan əsas kurallar var. İlk günlərdə gözde batma, yüngül ağrı, bulanık görmə və ya sulanma kimi əlamətlər normal kabul edilse də şiddətli ağrı, qəfil görmə itkisi və ya intensiv qızartı durumlarında derhal hekime müraciət edilməlidir.
Bu məzmun məlumat xarakteri daşıyır və həkim tərəfindən təyin olunan konsultasiya, diaqnostika və ya müalicəni əvəz etmir. Şikayətiniz varsa, ixtisaslı səhiyyə mütəxəssisinə müraciət edin.